Đi làm chỉ vì lương cao, liệu có phải “thực dụng”?

“Em chọn công việc này vì lương cao hơn, các yếu tố khác em không quá quan tâm.” Nếu nghe một câu trả lời như vậy trong buổi phỏng vấn, bạn sẽ nghĩ gì?

Câu hỏi “đi làm vì điều gì?” chưa bao giờ có một đáp án chung. Đằng sau mỗi lựa chọn công việc là một câu chuyện. Đôi khi, lựa chọn vì tiền là cách sống rất thật và đáng được tôn trọng.

Nhiều người vẫn tin rằng một công việc tốt phải là sự kết hợp giữa đam mê, cơ hội phát triển và môi trường làm việc lý tưởng. Nhưng với một bộ phận không nhỏ người lao động, đặc biệt là những người trẻ trưởng thành trong hoàn cảnh khó khăn, mức lương chính là yếu tố sống còn. Đây là “điều kiện cần” để tồn tại trước khi mơ đến bất kỳ “điều kiện đủ” nào khác.

Họ đi làm không chỉ cho riêng mình. Mỗi đồng lương là một phần viện phí của người thân, học phí của em nhỏ, tiền thuê nhà, tiền ăn uống và tất cả những chi phí không thể trì hoãn. Đó không phải là ích kỷ hay tính toán, mà là một sự thành thật đến nghẹn ngào. Khi nhà là nơi cần đến bạn nhất, tiền là điều duy nhất có thể giúp đỡ thì chọn công việc vì mức lương cao hơn không còn là lựa chọn, mà là trách nhiệm.

Chúng ta thường gán nhãn “thực dụng” cho những ai quá thẳng thắn về chuyện tiền bạc trong công việc. Nhưng thực tế, ưu tiên mức lương cao hơn không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với tham vọng mù quáng hay sự hời hợt trong lựa chọn nghề nghiệp.

Thay vì gọi là “thực dụng”, hãy thử đặt mình vào hoàn cảnh của người khác. Có thể người đó đang là lao động chính trong gia đình. Có thể họ vừa trải qua một biến cố tài chính lớn. Hoặc đơn giản là họ muốn tích lũy một khoản vững chắc cho những mục tiêu lớn hơn như học hành, đầu tư hay tự do tài chính ở tuổi 35.

Chúng ta hay khuyến khích nhau “hãy sống thật với bản thân”, nhưng khi ai đó thật lòng nói “em chọn công việc này vì lương cao”, họ lại bị cho là thực dụng. Vậy sự thật lòng đó… có đáng bị phán xét?

Rất ít ai thực sự muốn sống một cuộc đời mà mỗi sáng thức dậy chỉ nghĩ đến việc: làm sao đủ tiền chi trả cho những nhu cầu cơ bản. Hầu hết chúng ta đều khao khát tìm thấy ý nghĩa trong công việc, hoặc ít nhất là một chút cảm hứng để cố gắng. Nhưng đôi khi, hoàn cảnh lại khiến mọi lý tưởng phải tạm gác lại. Đó không phải vì người ta không có ước mơ, mà vì họ chưa đủ điều kiện để mơ.

Tôi từng biết một đồng nghiệp, cô ấy từ chối một cơ hội làm ở công ty start-up năng động chỉ vì không thể đánh đổi mức lương ổn định ở công ty hiện tại. “Ở đó vui đấy, đúng kiểu em thích, nhưng lương chưa đủ để em gửi tiền về quê hàng tháng. Em không dám mạo hiểm” – cô nói.

Câu chuyện ấy không hiếm. Trong cuộc sống, việc đặt tài chính lên hàng đầu đôi khi chỉ đơn giản là để tồn tại. Và nếu chúng ta có thể hiểu điều đó, thì không ai cần phải xấu hổ khi nói: “Tôi chọn công việc này vì lương cao.”

Khi bạn được chọn công việc theo sở thích, được phát triển trong môi trường lý tưởng, đó là một đặc quyền mà không phải ai cũng có. Rất nhiều người đi làm đang gánh vác những trách nhiệm mà ta không thấy. Và với họ, làm điều mình yêu phải xếp sau làm điều mình cần.

Thay vì so sánh hay phán xét, có lẽ chúng ta nên học cách nhìn những lựa chọn khác biệt với sự tôn trọng. Bởi trong hành trình trưởng thành, ai cũng đang nỗ lực theo cách riêng. Có người cần lương cao để trả nợ vay học phí, có người cần tích lũy để chăm lo cho tương lai con cái, có người chỉ muốn dành dụm để sau này có cơ hội làm điều mình yêu một cách tự do và không áp lực.

Không phải ai đặt nặng chuyện lương cũng là người “thực dụng”. Họ chỉ đang sống thật và dũng cảm với hoàn cảnh của chính mình.