Trong Gấp Gap tập 3, những câu chuyện về lựa chọn bệ phóng sự nghiệp sẽ tiếp tục được soi chiếu dưới góc nhìn 3 thế hệ: Gen X, Gen Y và Gen Z. Đó là Mạch Quang Phú – Chàng Content Creator được biết tới với câu mở đầu triệu views: “Tớ là Phú” và như bao bạn bè đồng trang lứa khác, Phú cũng đối mặt với những băn khoăn khi đứng trước quyết định: “Nên lựa chọn công ty nào để gửi gắm tương lai?”
Anh Nguyễn Thành Hưng – Senior HR Manager tại Acecook Việt Nam, với hơn 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý, đào tạo và phát triển con người, anh sẽ mang đến những bài học sâu sắc và thực tế nhất về việc chọn bệ phóng đầu đời.
Và không thể không nhắc đến Host Tăng Trị Trọng – Career Master, đồng thời là Chief Sales Officer của VietnamWorks và thành viên BOD của Navigos Group. Với sự am hiểu sâu sắc thị trường, anh sẽ là cầu nối vững chắc, dẫn dắt cuộc đối thoại “cung – cầu” giữa những bạn trẻ đầy trăn trở và chuyên gia sẵn lòng chia sẻ. Từ đó, anh sẽ chắt lọc và trao gửi những bài học “đắt giá”, mở lối cho Gen Z đang lạc lối trên hành trình tìm kiếm “điểm tựa” đầu tiên cho sự nghiệp.
Hãy cùng nhìn lại 5 bài học từ Tập 3 Gấp Gap, những kiến thức sẽ giúp Gen Z vững tin tìm được ‘miền đất lành’ để ươm mầm và phát triển theo đúng định hướng cùng mục tiêu sự nghiệp của mình.
1. “Trường học” khác gì với “Trường đời”?
Công ty đầu đời luôn là một dấu ấn khó phai. Đối với Mạch Quang Phú, ‘trường đời’ đầu tiên tại một công ty quản lý người mẫu, đã mang đến cho cậu chàng những trải nghiệm ‘vỡ lòng’ hoàn toàn khác biệt so với giảng đường tại Đại học Luật Kinh tế UEH.
• Lý thuyết vs. Thực hành: Trường học dạy tư duy logic, ngôn ngữ chính xác. Trong khi đó, công việc lại đòi hỏi kỹ năng thực tiễn và sự linh hoạt cảm xúc.
• Chỉ số đo lường kết quả: Đi học có điểm A, B, C rõ ràng. Nhưng khi đi làm, kết quả đôi khi phụ thuộc vào những đánh giá cảm tính.
• Mức độ chịu trách nhiệm: Sai lầm ở trường chỉ ảnh hưởng cá nhân. Ở công ty, mỗi hành động có thể ảnh hưởng đến cả team, cả doanh nghiệp.
• Tự do vs. Khuôn khổ: Trường học cho bạn thoải mái lựa chọn môn. Công việc đòi hỏi bạn phải xử lý cả những điều không thích, làm việc với đa dạng người với tính cách khác nhau nên bản thân phải biết tự cân bằng cảm xúc rất nhiều.
Anh Nguyễn Thành Hưng nhấn mạnh thêm, sự khác biệt cốt lõi còn nằm ở:
• Sự kỳ vọng: Ở trường, kỳ vọng chủ yếu đến từ gia đình và bản thân. Ở công ty, bạn phải đáp ứng kỳ vọng của sếp, của đồng nghiệp, của khách hàng về doanh thu, chỉ tiêu, KPI.
• Tiêu chuẩn đánh giá: Nếu trường học đánh giá bạn theo điểm số, thì môi trường làm việc đánh giá bạn theo thái độ, cách bạn xử lý vấn đề, và giá trị thực tế bạn mang lại. Trường học dạy ta bài học rồi mới kiểm tra. Nhưng trường đời luôn “đánh úp” bằng các bài sát hạch khó rồi mới cho ta bài học. Tất cả đều không có trong sách.
Hay như anh Trọng chia sẻ: Trường học dạy bạn kiến thức còn khi đi làm bạn sẽ học từ thực tế công việc. Ở trường, bạn làm bài đúng sẽ được điểm cao. Ở công ty, bạn cần tạo giá trị thì mới được công nhận.
Trong môi trường học đường, mọi thứ thường rõ ràng, có công thức, có khuôn mẫu. Nhưng khi đi làm, bạn sẽ thấy công việc không có ‘đáp án đúng tuyệt đối’ mà đòi hỏi bạn phải thích nghi, linh hoạt, chủ động và học hỏi liên tục.
Bạn sẽ nhận ra rằng có những kỹ năng mềm như giao tiếp, quản lý thời gian, giải quyết vấn đề, phối hợp với người khác thậm chí còn quan trọng hơn cả điểm số.
Bạn sẽ hiểu rằng: trưởng thành không đến từ bằng cấp mà từ tinh thần trách nhiệm và khả năng học hỏi không ngừng từ trải nghiệm. Càng dấn thân, càng học được nhiều điều mà bạn sẽ không học được tại trường học.
2. Công ty đầu tiên chính là nền móng của ngôi nhà sự nghiệp
Nhiều người cho rằng, công ty đầu tiên có ảnh hưởng không nhỏ đến định hướng và sự phát triển sự nghiệp sau này. Đối với Phú, từ những trải nghiệm không phù hợp tại môi trường Agency, cho đến khi tìm thấy con đường sự nghiệp qua dự án podcast cá nhân ‘Con nhà người ta’, bạn cho rằng công ty đầu tiên có ảnh hưởng, nhưng mức độ và chiều hướng ảnh hưởng đó phụ thuộc rất nhiều vào chính bản thân mình sau đó. Nếu chúng ta có tư duy mở, dám thử và dám thay đổi, thì dù công ty đầu tiên có “lệch pha” thế nào, mình vẫn có thể tìm lại đúng hướng.
Anh Hưng cũng đồng ý với quan điểm công ty đầu tiên rất quan trọng, vì nó là nơi mình học cách bật chế độ “người lớn” lần đầu tiên trong đời:
• Lần đầu tập hít thở drama công sở.
• Biết đúng deadline không phải là “có gì gửi nấy”
• Biết teamwork không chỉ là chia việc mà là chia cả trách nhiệm và thành công.
• Biết chịu trách nhiệm chứ không đổ lỗi, biết làm tới nơi tới chốn chứ không làm cho xong
• Biết chủ động chứ không chờ việc rơi vào đầu,…
Tuy nhiên, anh không cho rằng công ty đầu tiên sẽ quyết định hết tương lai. Sự nghiệp là một hành trình marathon. Có thể mình xuất phát hơi lệch đường nhưng nếu biết điều chỉnh, giữ đúng nhịp và không bỏ cuộc, thì vẫn có thể về đích. Có người chọn đúng công ty đầu tiên nhưng đi làm kiểu cưỡi ngựa xem hoa thì 5 năm cũng chẳng tích lũy được bao nhiêu. Ngược lại, có người ‘đâm nhầm đường’ nhưng biết đổi hướng, kiên trì thì vẫn về đích, thậm chí về nhanh hơn. Tóm lại: “Công ty đầu tiên là bệ phóng – chọn đúng thì bay sớm, chọn sai thì… học được cách gắn lại động cơ.”
Còn theo anh Trọng, công ty đầu tiên giống như ‘nền móng’ của một ngôi nhà sự nghiệp. Nó sẽ không quyết định bạn sẽ xây ngôi nhà này cao bao nhiêu tầng nhưng nó sẽ ảnh hưởng lớn đến cách bạn xây nó ra sao.
Nếu chọn lựa công ty đầu tiên phù hợp với định hướng và mong muốn ban đầu, bạn sẽ học được những điều cốt lõi: tính kỷ luật và tinh thần trách nhiệm trong công việc, cách làm việc nhóm và văn hóa doanh nghiệp.
Điều quan trọng nhất là bạn học được gì, làm gì, và trưởng thành như thế nào. Thái độ, kỹ năng và mối quan hệ bạn xây dựng từ công ty đầu tiên có thể mở ra rất nhiều cơ hội phía trước. Nó sẽ định hình kỳ vọng của bạn về môi trường làm việc, phong cách làm việc và cả cách bạn ra quyết định trong sự nghiệp sau này.
Nhiều người thành công không phải vì chọn được công ty “hoàn hảo” từ đầu, mà vì họ biết tận dụng tối đa trải nghiệm đầu tiên để xây nền móng cho hành trình sau này và tiết kiệm được rất nhiều năm mò mẫm.
3. Hai công ty cùng “đãi ngộ”, chọn sao để “không lỗ”?
Khi lương và phúc lợi không chênh lệch nhiều, anh Hưng khuyên các bạn trẻ hãy ưu tiên 4 yếu tố sau:
ƯU TIÊN SỐ 01: CƠ HỘI HỌC HỎI & QUY TRÌNH BÀI BẢN
Công việc chính thức đầu tiên sau khi ra trường chính là cơ hội vàng để học cách làm việc một cách chuyên nghiệp: biết quản lý thời gian, teamwork, nhận và phản hồi feedback,… Những kỹ năng này không chỉ dùng trong công việc hiện tại mà còn là hành trang lâu dài – kể cả khi sau này bạn muốn chuyển sang lĩnh vực khác.
ƯU TIÊN SỐ 02: NGƯỜI QUẢN LÝ TRỰC TIẾP – SẾP CÓ TÂM
Người sếp đầu tiên không chỉ là người giao việc – họ còn có thể là người dẫn đường, người truyền cảm hứng hoặc là lý do khiến bạn “sợ đi làm”. Hãy dành thời gian đánh giá họ trong vòng phỏng vấn.
ƯU TIÊN SỐ 3: MÔI TRƯỜNG VÀ VĂN HÓA LÀM VIỆC PHÙ HỢP
Một môi trường phù hợp giúp mình phát triển nhanh hơn rất nhiều – vì cảm giác được là chính mình, được tôn trọng và hỗ trợ.
ƯU TIÊN SỐ 4: TÊN TUỔI CÔNG TY & MỨC LƯƠNG KHỞI ĐIỂM
Đây là thứ dễ làm mình “mê” ngay từ đầu. Nhưng anh từng thấy nhiều bạn vào được công ty lớn, lương cao… rồi lại nghỉ sau vài tháng vì không học được gì, không chịu nổi áp lực, hoặc không hợp sếp. Ngược lại, có bạn chọn công ty nhỏ, nhưng được học, được trao quyền, được hướng dẫn – chỉ sau 1-2 năm đã trưởng thành vượt bậc, thấy mình “được sống” và có nhiều lựa chọn mới tốt hơn.
Bàn sâu hơn về vấn đề này, anh Trọng chia sẻ: Khi lương và phúc lợi giữa hai công ty tương đương nhau, bạn nên chuyển trọng tâm từ “thu nhập” sang “giá trị phát triển lâu dài”. Cụ thể là văn hóa ứng xử của doanh nghiệp và cơ hội học hỏi và phát triển cho bản thân.
1. VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA DOANH NGHIỆP
Đó là những điều hay lẽ phải được chuyển hóa thành hành vi ứng xử hàng ngày của nhân viên và lãnh đạo.
➢ Tầm nhìn, sứ mệnh, giá trị cốt lõi, triết lý của công ty có trùng với giá trị & niềm tin của bạn? Công ty có tiềm năng phát triển?
Đi với công ty đang đi lên, bạn sẽ được đi lên cùng họ.
➢ Sếp trực tiếp của bạn là người như thế nào? Có hỗ trợ, trao niềm tin và truyền cảm hứng?
Khi làm việc với người sếp trao niềm tin và truyền cảm hứng thì bạn không chỉ làm tốt mà còn biết cách sống tử tế.
➢ Đồng nghiệp có tinh thần hợp tác, chia sẻ và chuyên nghiệp? Họ có tôn trọng sự khác biệt và hỗ trợ nhau không?
Một đội nhóm tốt có thể biến công việc bình thường thành trải nghiệm tuyệt vời.
2. CƠ HỘI HỌC HỎI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA BẢN THÂN.
Tìm hiểu xem công ty có:
➢ Chương trình đào tạo và huấn luyện nội bộ để phát triển nhân viên?
➢ Ghi nhận, tưởng thưởng thành quả và đánh giá công bằng?
➢ Lộ trình thăng tiến rõ ràng?
Nơi nào giúp bạn học được nhiều hơn hôm nay sẽ đưa bạn đi xa hơn trong tương lai. Như vậy, nếu lương và phúc lợi là thứ đưa bạn đến công ty thì văn hóa tổ chức và cơ hội học hỏi sẽ là thứ giúp bạn phát triển và giữ bạn lâu dài.
4. Đặt câu hỏi “đúng” để “bốc trúng” secret
Trước những tiêu chí được đề cập ở trên, đâu là những câu hỏi nên đặt cho Nhà tuyển dụng trong quá trình phỏng vấn? Trả lời cho thắc mắc này, anh Hưng bật mí một vài “bí kiếp” đặt câu hỏi như sau:
MỤC TIÊU TÌM HIỂU VỀ CƠ HỘI HỌC HỎI & QUY TRÌNH CỦA CÔNG TY
Câu hỏi 1: Em rất quan tâm đến việc phát triển kỹ năng nền tảng trong công việc đầu tiên. Không biết khi có nhân viên mới, công ty mình thường có hình thức hỗ trợ hoặc hướng dẫn như thế nào để giúp họ bắt nhịp tốt hơn ạ?
Câu hỏi 2: Ở team mình/công ty mình có hay tổ chức các buổi chia sẻ kinh nghiệm nội bộ hay hướng dẫn công việc theo nhóm không ạ?
TÍN HIỆU TÍCH CỰC CẦN QUAN SÁT TỪ NHÀ TUYỂN DỤNG MÀ ỨNG VIÊN CẦN QUAN SÁT
• Có nói đến lộ trình phát triển nghề nghiệp.
• Có kế hoạch đào tạo bài bản (dù ngắn gọn).
• Nhắc đến người hướng dẫn/mentor cho nhân viên mới.
• Có hệ thống E-learning…
MỤC TIÊU TÌM HIỂU NGƯỜI QUẢN LÝ TRỰC TIẾP
Câu 3: Phong cách làm việc của anh/chị với team thường là trao đổi trực tiếp mỗi ngày hay mọi người tự chủ nhiều hơn ạ?
Câu 4: Em rất thích được phản hồi để cải thiện bản thân. Không biết trong team mình việc feedback được thực hiện theo cách nào ạ?
TÍN HIỆU TÍCH CỰC CẦN QUAN SÁT TỪ NHÀ TUYỂN DỤNG MÀ ỨNG VIÊN CẦN QUAN SÁT
• Người quản lý nhấn mạnh vào việc kèm cặp, hỗ trợ phát triển.
• Có văn hóa phản hồi 2 chiều, giao tiếp cởi mở.
• Thái độ thân thiện, cởi mở, sẵn sàng lắng nghe và thật lòng muốn giúp đỡ
MỤC TIÊU TÌM HIỂU VỀ MÔI TRƯỜNG
Câu 5: Trong quá trình làm việc ở đây, điều gì khiến anh/chị cảm thấy vui hoặc gắn bó lâu dài nhất với môi trường công ty mình ạ?
Câu 6: Nếu có ý kiến trái chiều hoặc chưa đồng thuận với cấp trên, công ty mình có khuyến khích chia sẻ thẳng thắn không ạ?”
TÍN HIỆU TÍCH CỰC CẦN QUAN SÁT TỪ NHÀ TUYỂN DỤNG MÀ ỨNG VIÊN CẦN QUAN SÁT
• Văn hóa cởi mở, không khí phỏng vấn thân thiện, nhân viên cư xử chuyên nghiệp.
• Có sự minh bạch trong trao đổi – không né tránh câu hỏi.
• Nhân viên trao đổi thoải mái, có nhiều hoạt động nội bộ.
• Có thấy bảng giá trị cốt lõi, hình ảnh hoạt động nội bộ, không gian làm việc có thân thiện
• Có sự minh bạch trong trao đổi – không né tránh câu hỏi.
Bên cạnh đó, anh Trọng cũng bổ sung thêm một vài câu hỏi rất thiết thực giúp bạn xác định xem văn hóa doanh nghiệp có thật sự phù hợp với giá trị cá nhân, cách làm việc và định hướng dài hạn của mình hay không.
MỤC TIÊU TÌM HIỂU VỀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
Câu 7: Anh/chị có thể chia sẻ giúp em hiểu rõ hơn về tầm nhìn, sứ mệnh và giá trị cốt lõi của công ty mình?
→ Câu hỏi này sẽ giúp bạn hiểu điều gì quan trọng với tổ chức, từ đó đánh giá mức độ phù hợp với giá trị cá nhân.
Câu hỏi 8: Công ty có chính sách đào tạo, huấn luyện nội bộ hoặc hỗ trợ học tập kỹ năng mới không?
→ Đánh giá xem công ty có đầu tư vào sự phát triển năng lực của nhân viên.
Câu hỏi 9: Lộ trình phát triển nghề nghiệp cho vị trí này sẽ như thế nào trong 3 năm tới?
→ Đánh giá xem công ty có quan tâm đến việc thăng tiến và phát triển nhân sự dài lâu.
5. Nên bắt đầu sự nghiệp ở công ty lớn hay công ty nhỏ
Theo anh Hưng, Câu hỏi “Nên bắt đầu sự nghiệp ở công ty lớn hay công ty nhỏ?” không có đáp án đúng tuyệt đối. Điều quan trọng là: bạn phù hợp với môi trường nào, ở thời điểm này của sự nghiệp. Để quyết định, bạn cần soi chiếu lại chính mình ở các khía cạnh:
MỤC TIÊU SỰ NGHIỆP TRONG 3 – 5 NĂM ĐẦU
➢ Nếu bạn muốn phát triển bài bản, lên lộ trình rõ ràng, có hệ thống đào tạo và cơ hội thăng tiến nội bộ, công ty lớn sẽ là môi trường lý tưởng.
➢ Nếu bạn muốn trải nghiệm đa dạng, được thử nhiều vai trò, va chạm thực tế nhanh, công ty nhỏ/startup có thể là bệ phóng tốt hơn.
Câu hỏi cho bạn: “Mình đang muốn xây móng chắc hay khám phá nhanh nhiều thứ trước?”
SỞ THÍCH & ĐAM MÊ CÁ NHÂN
➢ Bạn thích ổn định, theo lộ trình, có mentor hướng dẫn? Công ty lớn sẽ là sự lựa chọn phù hợp.
➢ Bạn thích sáng tạo, đổi mới, không gò bó, chủ động đề xuất và triển khai? Công ty nhỏ sẽ tạo điều kiện hơn.
Gợi ý: Đừng chỉ nghĩ “ở đâu có lương cao hơn” — hãy nghĩ “ở đâu mình có động lực học và phát triển mỗi ngày”
NĂNG LỰC HIỆN TẠI & KHẢ NĂNG TỰ HỌC
➢ Nếu bạn chưa xác định rõ điểm mạnh, cần môi trường đào tạo bài bản, có quy trình, có người hướng dẫn, công ty là nơi giúp bạn “làm nền”.
➢ Nếu bạn tự tin với khả năng tự học, tư duy linh hoạt, thích nhận trách nhiệm sớm, công ty nhỏ có thể cho bạn “lớn nhanh”.
Lưu ý: Công ty nhỏ sẽ ít có thời gian đào tạo bạn từ đầu, họ cần người thực chiến “làm một phát ăn ngay” nên bạn cần chủ động, sáng tạo và hiệu quả cao.
SỰ PHÙ HỢP VỀ VĂN HÓA
Mỗi môi trường có giá trị và phong cách làm việc riêng.
➢ Công ty lớn: thường đề cao tính hệ thống, chuẩn mực, báo cáo, cấp bậc rõ ràng.
➢ Công ty nhỏ: đề cao tốc độ, sự linh hoạt, ít cấp bậc, tính thực chiến cao.
Tự hỏi: “Mình làm việc hiệu quả hơn khi có hệ thống rõ ràng, hay khi được trao quyền tự do sáng tạo nhiều hơn?”
Tóm lại, công ty to hay nhỏ không quan trọng bằng việc: ở đó, bạn có đang “lên level” mỗi ngày không? Hãy chọn nơi giúp bạn build skill, mở mindset, grow thật nhanh là đủ “xịn sò” để bắt đầu hành trình sự nghiệp.
Đồng tình với quan điểm của anh Hưng, anh Trọng cũng cho rằng câu hỏi: “Chọn công ty nhỏ hay công ty lớn?” không có một câu trả lời “đúng cho tất cả” vì nó phụ thuộc vào mục tiêu, tính cách và định hướng nghề nghiệp của từng người. Theo đó, anh đã đúc kết vài điểm khái quát về công ty nhỏ và công ty lớn để Phú cũng như các bạn trẻ có cái nhìn sơ bộ hơn:
Có thể thấy, công ty lớn hay nhỏ không quan trọng bằng việc bạn học được gì, làm được gì, phát triển ra sao và có giúp bạn tiến gần hơn đến định hướng và mục tiêu sự nghiệp của mình hay không.
Xem trọn bộ mùa 1 của Gấp Gap show trên youtube của Vietnam Innovator Digest
Nhận bài viết qua email cùng
HR Insider – VietnamWorks.