Trong bối cảnh xã hội hiện nay, nhu cầu vừa học vừa làm ngày càng tăng cao, “học tại chức” trở thành lựa chọn phổ biến của nhiều người. Vậy học tại chức là gì và hình thức đào tạo này có thực sự mang lại giá trị cho sự nghiệp? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về khái niệm, ưu điểm, hạn chế cũng như cân nhắc có nên theo học tại chức hay không.
Học tại chức là gì?
Học tại chức là một hình thức đào tạo thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, được thiết kế chủ yếu dành cho những người đã đi làm hoặc không có điều kiện theo học hệ chính quy tập trung. Đặc điểm cốt lõi của hình thức này là thời gian học được sắp xếp linh hoạt, thường vào buổi tối các ngày trong tuần hoặc vào hai ngày cuối tuần, nhằm tạo điều kiện cho người học có thể vừa duy trì công việc, vừa tiếp thu kiến thức và nâng cao trình độ chuyên môn.
Về bản chất, chương trình đào tạo của hệ tại chức vẫn phải tuân thủ khung kiến thức chuẩn do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định cho ngành học tương ứng, đảm bảo cung cấp đầy đủ khối lượng tín chỉ và nội dung chuyên môn như hệ chính quy.
Học tại chức là gì?
Đối tượng phù hợp với học tại chức
Để hiểu rõ hơn học tại chức là gì, cần xác định các nhóm đối tượng mà hình thức này hướng đến.
- Người đang đi làm có nhu cầu nâng cao bằng cấp và chuyên môn: Đây là đối tượng lớn và phù hợp nhất. Họ là những người đã có kinh nghiệm làm việc thực tế nhưng cần một văn bằng đại học để đáp ứng các tiêu chuẩn của vị trí công việc cao hơn, hoặc cần cập nhật, hệ thống hóa lại kiến thức chuyên ngành một cách bài bản mà không thể gián đoạn công việc hiện tại.
- Người không đủ điều kiện theo học hệ chính quy: Bao gồm những cá nhân đã bỏ lỡ kỳ thi tuyển sinh đại học chính quy do nhiều nguyên nhân khác nhau (hoàn cảnh gia đình, điểm số không đạt…) nhưng vẫn có nguyện vọng theo đuổi con đường học vấn bậc đại học.
- Người cần văn bằng để bổ sung, hoàn thiện hồ sơ: Trong một số tổ chức, đặc biệt là các cơ quan nhà nước hoặc doanh nghiệp có quy trình nhân sự chuẩn hóa, việc sở hữu bằng đại học là một tiêu chí bắt buộc để được xem xét bổ nhiệm, quy hoạch cán bộ hoặc tăng lương. Học tại chức là giải pháp hiệu quả để đáp ứng yêu cầu này.
Bằng tại chức có giá trị không?
Nhiều người sau khi đã đi làm vẫn lựa chọn con đường học tập để nâng cao trình độ, trong đó học tại chức là hình thức khá phổ biến. Tuy nhiên, không ít người băn khoăn: bằng tại chức có giá trị không, liệu có được công nhận trong tuyển dụng hay thi công chức? Để trả lời câu hỏi này, cần xem xét cả khía cạnh pháp lý, thực tiễn tuyển dụng và quan điểm hiện nay của Nhà nước cũng như các nhà tuyển dụng.
Giá trị pháp lý của bằng tại chức
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, bằng tại chức có giá trị pháp lý tương đương với các hình thức đào tạo khác. Điều này có nghĩa là văn bằng do các cơ sở giáo dục đại học cấp cho hệ tại chức vẫn được Nhà nước công nhận. Dù bạn theo học hệ chính quy hay tại chức, miễn là chương trình đạt chuẩn kiểm định chất lượng, tấm bằng đều có giá trị sử dụng trong hồ sơ xin việc, xét tuyển công chức hoặc học lên các bậc cao hơn. Đây là minh chứng rõ ràng để khẳng định rằng việc học tại chức hoàn toàn có giá trị hợp pháp.
Bằng tại chức có giá trị pháp lý
Có bị phân biệt trong tuyển dụng, công chức?
Trong thực tế tuyển dụng, vẫn có những quan điểm cho rằng bằng tại chức kém cạnh tranh hơn bằng chính quy. Tuy nhiên, xu hướng này đang dần thay đổi. Các doanh nghiệp hiện nay quan tâm nhiều hơn đến năng lực, kỹ năng thực tế và kinh nghiệm làm việc thay vì chỉ chú trọng hình thức đào tạo. Đối với khu vực công chức, Nhà nước đã có quy định rõ ràng về việc chấp nhận bằng tại chức khi xét tuyển, miễn là người học đáp ứng đầy đủ yêu cầu về chuyên môn. Do đó, câu hỏi đặt ra không phải là học tại chức là gì và có bị phân biệt không, mà là cách mỗi cá nhân chứng minh năng lực của mình trên thị trường lao động.
Quan điểm mới của Nhà nước và nhà tuyển dụng
Những năm gần đây, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách khẳng định sự bình đẳng giữa các loại hình đào tạo. Học tại chức được coi là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh nhu cầu vừa học vừa làm ngày càng tăng. Các nhà tuyển dụng cũng thay đổi cách nhìn, tập trung đánh giá ứng viên dựa trên năng lực chuyên môn, kỹ năng mềm, khả năng thích ứng thay vì quá coi trọng bằng cấp. Điều này tạo điều kiện để những người theo học tại chức có cơ hội cạnh tranh công bằng trên thị trường việc làm.
Có nên học tại chức không?
Quyết định có nên học tại chức hay không cần dựa trên sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa ưu điểm và nhược điểm của hình thức này so với hoàn cảnh cá nhân.
Ưu điểm
- Linh hoạt về thời gian: Đây là lợi thế lớn nhất, cho phép người học cân bằng giữa công việc, gia đình và học tập.
- Vừa học vừa làm, áp dụng kiến thức vào thực tiễn: Người học có thể ngay lập tức áp dụng những kiến thức lý thuyết được học vào công việc hàng ngày, giúp hiểu sâu và nhớ lâu hơn.
- Tăng chi phí cơ hội: So với việc phải nghỉ làm để đi học chính quy, học tại chức giúp người học duy trì được nguồn thu nhập ổn định, có thêm nhiều mối quan hệ và kinh nghiệm làm việc thực tế.
Nên học tại chức vì tăng chi phí cơ hội
Nhược điểm
- Áp lực về thời gian và sức khỏe: Việc phải hoàn thành cả công việc ở cơ quan và bài vở ở trường đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn, dễ dẫn đến tình trạng căng thẳng và quá tải.
- Chất lượng đào tạo có thể không đồng đều: Chất lượng giảng dạy phụ thuộc rất nhiều vào uy tín của cơ sở đào tạo và sự tự giác của người học. Nếu người học không có tinh thần tự nghiên cứu, hiệu quả tiếp thu kiến thức có thể bị hạn chế.
- Hạn chế trong tương tác và hoạt động ngoại khóa: Do thời gian học tập hạn hẹp, người học hệ tại chức thường có ít cơ hội tham gia các hoạt động sinh viên, câu lạc bộ như hệ chính quy.
Học tại chức mang lại cơ hội học tập linh hoạt, phù hợp với những người vừa đi làm vừa muốn trau dồi kiến thức. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả, người học cần xác định rõ mục tiêu, lựa chọn cơ sở đào tạo uy tín và nỗ lực cân bằng giữa công việc và học tập. Nếu bạn đang tìm kiếm môi trường làm việc phù hợp sau khi hoàn thành chương trình học tại chức hoặc muốn thử thách bản thân ở những vị trí mới, hãy truy cập VietnamWorks – nền tảng tuyển dụng hàng đầu, nơi kết nối hàng triệu ứng viên với doanh nghiệp uy tín tại Việt Nam.
Bài viết dành riêng cho thành viên của HR Insider.
